Al-ergii

Galii alergii keessaa walakkaan warqee qofa ta'uun maaliif yaaddoo ta'e?

Half of the record export year is gold, and that is the risk

Maxxanfameera 11 Tikimt 2019 A.L.I. · 08:00 EAT (2:00 Sa'aatii Itoophiyaa) · Haaromfameera 18 Tikimt 2019 A.L.I. · 15:10 EAT (9:10 Sa'aatii Itoophiyaa) · Maxxansaan: Ensight (Mo Creatives)

Galiin al-ergii meeshaalee Itoophiyaa bara kanaa doolaara biiliyoona 10.7 ga'uun rikkardii haaraa galmeessiseera. Haa ta'u malee, galii kana keessaa walakkaa ol kan ta'u (biiliyoona 5.65) warqee irraa argamuun yaaddoo kaaseera. Bunni biiliyoona 3, oomishaaleen biroo immoo walitti biiliyoona 2.05 argamsiisan. Galiin kun milkaa'ina yoo ta'eyyuu, dinagdeen biyyattii oomisha muraasa irratti hirkachuun balaa qaba. Oomishni industirii 2% qofa uwwisuu fi warqeen baay'een aadaatiin baafamuun isaa, dandeettiin oomisha gatii dabalataa qabu dhiyeessuu daangeffamaa ta'uu ifa godha. Kanaaf, dinagdeen biyyattii gatii fi dhiyeessii warqee qofa irratti akka hin rarraaneef, oomishaalee industirii babal'isuun murteessaadha. Galii guddisuun qofti gahaa miti; maddoota galii adda addaa uumuun tasgabbii dinagdee mirkaneessuun dirqama.

Himata Dhiyaate

Waggaa kana galiin al-ergii rikkardii galmeessisuun isaa, maddootni al-ergii

Itoophiyaa bal'achaa deemuu isaanii agarsiisa.

Ragaa Himata Kana Qoru

Ministeerri Daldalaa fi Walitti Hidhamiinsa Naannawaa akka beeksisetti, waggaa hanga Adooleessa 7tti xumurame keessatti galiin al-ergii meeshaalee doolaara

biiliyoona 10.7 ga'eera; kunis karoora qabame keessaa dhibbeentaa 114 dha. Galii kana keessaa warqeen doolaara biiliyoona 5.65 argamsiiseera, bunni immoo doolaara biiliyoona 3 argamsiise. Oomishaalee gurguddoo lamaan kana yoo keessaa baasne, meeshaaleen biyyattiin alatti ergite hundi—midhaan zayitaa, abaaboo fi oomishaalee manufaakchariingii hunda dabalatee—walitti qabaatti kan argamsiisan

doolaara biiliyoona 2.05 qofa. Ragaan kunis lakkoofsa Ministeerichi ifoomse irraa herrega 'Ensight'tiin kan shallagameedha.

Warqeen qofti galii waggaa kanaa keessaa 53% haguugeera. Warqee fi bunni waliin immoo dhibbeentaa 81 ta'u. Galiin damee albuudaa doolaara biiliyoona 1.88 ture irraa dachaa sadiin guddachuu danda'eera.

Warqeen Eessaa Dhufa?

Waggaa darbe warqee toonii 44.067 Itoophiyaan oomishite keessaa, tooniin 40.86 kan argame hojii aadaatiin albuuda baastota (artisanal miners) irraati; kunis dhibbeentaa 93 ta'a. Oomishni mala aadaatiin baafamu kun gatii yeroo bittaa dhiyaatu irratti kan hundaa'u waan ta'eef, sararri dhiyeessii rikkardii kana galmeessise kun yeroo gabaabaa keessatti battalumaan jijjiiramuu danda'a.

Kurmuk, pirojektiin albuuda baasuu indastirii guddichi inni jalqabaa, waggaa jalqabaatti warqee oawunsii (ounces) 240,000 hanga 270,000 oomishuuf galma qabatee jira. Tooniin tokko 'troy-ounces' 32,151 akka ta'u shallaguun, kunis tilmaamaan toonii 7.5 hanga 8.4, ykn oomisha biyyoolessaa waggaa darbee irraa dhibbeentaa 17 hanga 19 ta'a. Oomishni kun galma ga'uun isaa galii warqee irraa argamu ni tasgabbeessa; garuu dhangii al-ergii (export basket) biyyattii hin

bal'isu.

Kun Maal Agarsiisa? Eenyuufis?

Baankii Biyyooleessaatiif, galiin al-ergii amma guutummaatti gatii addunyaa tokkichaan (world price) socho'aa jira. Al-ergitoota warqee fi bunaan alatti argamaniif immoo, rikkardiin kun waa'ee galii waggaa isaanii waan dubbatu hin qabu: oomishaaleen manufaakchariingii dhangii al-ergii kana keessaa ammas 2%

qofa irratti argamu, akkasumas paarkiileen indastirii carraa gabaa Ameerikaa irraa bilisa ta'e (AGOA) dhabamuun, doolaara miiliyoona 266.9 qofa alatti

erganiiru.

Ilaalcha Kana Maaltu Jijjiiruu Danda'a?

Wantoota sadiitu ilaalcha kana jijjiira:

1. Ragaan doolaara biiliyoona 2.05 (warqee fi bunaan alatti argame) tarreeffamaan yoo ifoome;

2. Waggaa meeshaaleen al-ergii biroo saffisa guddinaa warqee caaluun itti dabalan yoo dhufe; fi

3. Oomishni Kurmuk yeroo karoorfametti gabaaf dhiyaachuun isaa, warqeen madda hojii aadaa irraa gara hojii indastiriitti akka ce'u yoo taasise qofaadha.

Madda: Ensight, from Ministry of Trade and Ministry of Mines figures

Dogoggora gabaasa kanaa beeksisaa · Adeemsa Sirreeffamaa · Maxxansa Salphaa